KANSER NEDİR ?

Kanser sözcüğünü duyunca aklınıza ne geliyor? Korkulu bir hastalık? Bir felaket? Ümitsizlik?... Bilinmeyenden korkmak, insanın en doğal tepkisi. Korkuyu yenmenin en kolay yolu, bilgilenmek.

İnsan hayatı yumurta ile spermin birleşmesiyle başlıyor. Yumurta içinde anneye ait DNA var. Bunlar anneye ait genetik bilgileri taşıyor, spermde yer alan DNA üzerinde ise, babaya ait genetik özellikler taşınıyor. Sperm ve yumurta birleşince, anne ve babaya ait genetik özellikleri taşıyan bir hücre oluşuyor. İşte insan, bu tek hücrenin çoğalmasıyla ve çoğalan hücrelerin bir süre sonra da farklılaşmasıyla ortaya çıkıyor. Doğan çocuk, hem annenin hem de babanın genetik özelliklerini taşıyor.

Bir insanı oluşturan tüm özellikler, boy uzunluğu, saç rengi, ten rengi.... gibi, hücrelerdeki DNA üzerinde yer alan genlerde saklı. Genetik yapı, dış görünümünüzün oluşmasında rol aldığı gibi, hücrelerin faaliyetlerini de kontrol ediyor. Örneğin gerek olduğu zaman, hücrelerin çoğalmasını emrediyor ve hücreler çoğalıyor veya hücre çoğalmasını durduruyor.

İnsan gelişimini tamamladıktan sonra hücrelerin çoğalmaları duruyor. Zaman zaman vücudumuzun gereksinimi olduğunda, hücreler gereken yerde tekrar kontrollü olarak çoğalabiliyorlar. Örneğin derimiz kesilince, bu bölgedeki hücreler kontrollü olarak çoğalıyorlar ve kesilen deri onarılıyor; onarım tamamlanınca çoğalma işlemi durduruluyor.

Bazen bildiğimiz dış faktörlerin etkisiyle, örneğin fazla miktarda radyasyona maruz kalmakla, bazen de bilmediğimiz bazı nedenlerle, hücrelerin DNA yapısı bozulabiliyor ve hücreler kontrolsüz olarak çoğalmaya başlayor. İşte kontrolsüz çoğalan bu kötü huylu hücrelere kanser hücreleri diyoruz. Bu hücreler hangi organın hücreleri ise, o organın kanseri gelişiyor.

Tıpta kullanılan kanser kelimesi, vücut ve organ yüzeylerini kaplayan epitel hücrelerinden kaynaklanan kötü huylu hücrelere verilen bir isim. Örneğin mide ve bağırsakların iç yüzeylerini kaplayan hücrelerden kaynaklanan mide-barsak sistemi kanseri, süt salgılayan bezleri döşeyen hücrelerden kaynaklanan meme kanseri gibi. Karsinom veya karsinoma da aynı anlama geliyor. Kemik, kas gibi destek dokusu yapılarından kaynaklanan kötü huylu tümörler ise farklı isimler alır. Kemikten kaynaklanan osteosarkom, kas dokusundan kaynaklanan myosarkom gibi. Fakat halk arasında tüm kötü huylu tümörler kanser olarak adlandırılıyor.

TÜMÖR NEDİR?

Kanser hücrelerinin çoğalarak oluşturdukları kitleye tümör diyoruz. Fakat kanser olmayan bazı iyi huylu hücreler de çoğalabilirler ve kitle oluşturabilirler. Buna da tümör diyoruz. Yani tümör kelimesi, kitle anlamında kullanılmaktadır. İyi huylu hücrelerden de oluşabilir, kanser hücrelerinden de. Örneğin fibroadenom, memenin iyi huylu tümörlerinden birisi. İyi huylu hücrelerin oluşturduğu tümörler benign tümörlerdir. Kanser özellikleri taşıyan tümörler ise malign tümörlerdir.

ATİPİK HİPERPLAZİ NEDİR ?

Hiperplazi hücrelerin çoğalması anlamına geliyor. Bu çoğalan hücrelerin bazı özellikleri normal hücrelerden farklı olduğu için atipik deniyor. Bunlar kanser olmayan, ama normal de olmayan hücreler. Atipik hücreler taşıyan tümörler mutlaka kansere dönüşmüyorlar; sadece bu tümörlerin daha yakından izlenmeleri gerekiyor.

KANSEROJEN ETKİ NEDİR ?

Hücrelerdeki genetik yapının bozulmasına neden olan etkenlere kanserojen etkenler diyoruz. Kanserojen etkenler sindirim yoluyla, solunum yoluyla, deriye doğrudan temasla veya başka yollarla vücuda giriyor ve hücrelerdeki genetik yapıyı bozarak kanser gelişmesine neden oluyorlar. Örneğin radyasyon kanserojen bir etkendir. Çernobil'de atom reaktörü kazası sonucunda çevrede yaşayanlar,

Metnin devamı "Kadınlar İçin Meme Sağlığı Bilgileri" adlı kitapta yer almaktadır...