e-posta

Olay patladığında ne kadar büyük yankı yarattığının canlı tanığıyım.

Çünkü ben de kadınım.

Şu anda değilse bile ileride ben de menopoza gireceğim.

Haliyle, o haberi okuduğumda ‘‘Hop ne oluyor! Şimdiye kadar doğru bildiğimiz herşey çöpe mi gidiyor?’’ dedim. Haber, Newsweek'in sağlık konusundaki ciddi bir araştırmasıydı, menopozda hormon kullanılımını irdeliyordu. Ve gazetede yayınlanan biçimiyle, kansere yol açma ihtimalinin yüksekliğiyle sorun yaratıyordu. Şu anda fiilen hormon kullanan bir dolu kadın da otomatikman paniğe kapıldı: Menopozun sıkıntılarından kurtulacağız derken, kanser olma riskini mi arttıracağız? Bu panik, telefonlar üzerinden Türkiye Meme Vakfı Başkanı Dr. Can Gürbüz'e ulaşınca, o da aşağıda okuyacağınız açıklamayı gönderdi. Buradan şu sonuç çıkıyor: Gazetede okuduğunuz her sağlık haberini, magazin diye yargılamak doğru değil ama şunu mutlaka hesaba katmak gerekiyor, haber, eksik olabilir, araştırmanın tamamını kapsamayabilir ve hatta çeviri yanlışları olabilir.

* * *

İnsanları (istemeden de olsa), ‘‘kandırmanın’’ en kolay yolu, istatistik rakamları farklı yorumlamakla oluyor. Haberlerde, ‘‘Menopoz sonrası hormon kullanılması ile meme kanseri vakalarında yüzde 26 artış görüldüğü’’ anlatılıyor. Ve bu durum, çok vahim bir sağlık sorunu olarak değerlendiriliyor. Bunun üzerine bazı köşe yazarlarınız da (mesela Serdar Turgut) olayın üzerine atlayıp, ‘‘Bu da önemli bir konu’’ diye, olayın vahametini anlatan yazılar döşeniyor. İşin daha da fenası, bazı meslektaşlarımız da, haberden doğan kargaşaya katılıp, orijinal makaleyi okumadan, gazete haberine dayanarak ‘‘bilimsel görüşler’’ini kamuoyuna sunuyorlar!

Ne mi oluyor?

Uzun yıllar süren ‘‘menopozda hormon almalı mı, almamalı mı?’’ tartışması, bu haberlerden sonra ‘‘hormon tedavisi yapılmamalıdır’’ yönünde sonuçlanıyor. Kaç bin kadın bir anda dehşete düştü tahmin bile edemezsiniz. Zaten hormon kullanmak konusunda bazı çekinceleri vardı. Şimdi bu işin içinden nasıl çıkabileceklerini bilmiyorlar! Bakın, hiçbir kadın yok yere ilaç kullanmak istemez. Menopoz, kadınlar için bu kadar önemli olmasa, (sıcak basmaları, ruhsal denge kaybı, uykusuzluk, cinsel sorunlar vesaire) neden hormon kullansınlar?

Öncelikle haberde geçen rakamların yorumu ile bilimsel istatistik yorumu arasında bir tutarsızlık olduğunu vurgulamak istiyorum. Haberde, meme kanseri vakalarında yüzde 26 artış var deniyor, fakat yayınlanan çalışmayı bir bütün olarak değerlendirmek gerekiyor.

1. Yüzde 26 artış ne demektir? Hormon kullanan 10 bin kadından 38 tanesi meme kanserine yakalanmış, buna karşılık hormon kullanmayan 10 bin kadından ise 30 tanesi meme kanserine yakalanmış. Yani sadece 8 tane daha fazla meme kanseri görülmüş.

2. Ama yine aynı çalışmada, hormon kullanan 10 bin kadından 6 tanesinde daha az kolon ve rektum kanseri görülmüş. Yani hormon kullanarak bu kanserler azalmış.

3. Üstelik söz konusu araştırma, menopoz sonrası tüm hormon kullanımı tedavilerini içermiyor. Sadece östrojen ve progesteron içeren tedavi yönteminden söz ediyor. Halbuki sadece östrojen kullanılarak da hormon tedavisi yapılıyor. Bu yöntem için de yapılan benzer çalışmada, aynı sonuca ulaşılmamış. Yani bu sonuçlar sadece östrojen kullanarak yapılan hormon tedavisini kapsamıyor!

4. Yine bu çalışmada kullanılan östrojen ve progesteron hormonları tam doz olarak kullanılmış. Halbuki daha düşük dozların da kullanılabileceği ve yan etkilerinin böyle olmayabileceği yine aynı makalede bildirilmiş.

5. Menopoz sonrası hormon kullanan kadınların, yüzde 20'sinin daha uzun yaşadıkları, bilimsel olarak ispatlanmış. Ama gazete haberlerinde bundan sözedilmiyor.

Haber, hormon kullanmanın meme kanseri riskini yüzde 26 arttırdığını mı söylüyor, gelin bunu diğer risk faktörleriyle kıyaslayalım:

a) Günde 2 kadeh alkol alınması meme kanseri riskini yüzde 40 artırıyor.

b) Sigara içmese bile bir kadının, sadece pasif içici olması, meme kanseri riskini yüzde 30 artırıyor.

c) 12 yaşından erken adet görmeye başlaması, (14 yaşından sonra adet görmesine oranla) meme kanseri riskini yüzde 20 artırıyor.

d) İlk çocuğunu 30 yaşından sonra doğurması, (20 yaşından önce doğurmasına oranla) meme kanseri riskini 2 kat artırıyor.

Söyler misiniz hangi kadın bu risklerin bir veya birkaçını taşımıyor?

Demek istediğim, hormon kullanılması da bu risklerden sadece birisi.

Önemli olan kadınların yıllık meme muayenelerini ve mamografi çekimlerini düzenli yaptırmaları. (Dr. Can Gürbüz/ Türkiye Meme Vakfı Başkanı)

HAMİŞ: Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsü tarafından yayınlanan orijinal makaleye arzu edenler (http://www.cancer.gov/clinicaltrials/ digest-page-menopausal-hormone-use) adresinden internetten ulaşabilirler.